Archive for the ‘Religion’ Category

Kristian te beisei ram hi!

Wednesday, September 1st, 2010

Pathian thu hre hnem vak ka ni velo mahse, ka phak tawkah hi chuan ka chhui ve fo thin. Kristian tin te hian kan Kristian nih chhan hi thinlung chhung atangin kan chhut ngai em, tih te hi ka ngaihtuah ve fo mai. Kristian te chuan thih hnua vanram kai beiseiin Kristian sakhua kan zawm niin ka hriaa, a nih chuan kan kal theih dan tur hi kan chhut chiang ngai em, “Isuaah chuan chhandam kan ni tawh a, a mah kan rin chuan aman a ti vek ang,” kan ti ngawt zel dawn em ni le?

Keimah ngeiin kalo paltlang tawh entirna’n kan hmang dawn chhin ange. United States ka kal hma daih ka naupan lai atang tawhin, chhiar leh ennawm lamah te pawh tlem tlem chu aram chanchin hi kalo hre ve fo tawh thin. Tichuan, puitlin lam kalo pan ve ta a, chu ram nuam, khawvel mi hrang hrang ten kum tamtak kal tuma an lo beih fe thin, thih ngam khawp hiala kal an lo tumna thin chu kal ve ka tum ta a.

Theih patawpa inhlawh leh engtin tin emawa pawisa ka dap khawm hnu chuan, nasa takin aram kal theih dan tur ka zirin, thil tul pawimawh te ka buaipui ta chuk chuk kha a ni a. Min duhsaktu ten min kohna chu bawhzuiin, ka interviewna chu ka vanneih asiamin ka tling ta hlauh mai a, ka tum ram chu ka thleng ve ta a ni.

(more…)

Mi pahnih thu min chah chu

Tuesday, August 31st, 2010

Hemi te pahnih hi tun hma hun, naupan lai hun te pawhinanhming te chu ka lo hre vefo tawh thin a. Tin, an mahni pawh hi ka hmu ve zauh zauh thin a han hriatchian a, han belhbul vak pawh ka lo tum hranpa ngai lem lova, Mahse, ka hriatve tak chin ah chuan kan in kawmin, thukhawchang te pawh kan sawiho ve fo tamai a, ka thu lak na ber te anloni ta reng mai ani.
Vawkhniak zawn thla ani a, khua achengin ruahsur lai in, nau tap meng ker kur ang mai in ban zai a rel der lo mai a. chhun lam ani a, ruah avang in engmah tih apeih awmlova. Atahrik leh darkar te kahre reng lova , 1998 kum ani tih erawh kala chiang hle thung. Hengmipahnih te hi rawn leng lut in an ni nen hian hun thawl tha tak in kawmna hun kannei hlauh mai a. An ni pahnih hi pa sawilan tawh ang khan mi ropui leh zahawm tak, mite tan ainnghah na tlak leh tling annih avangin, midang te ang a kawm satliah mai mai chi an ni lova, chuvangin thinlung taka kawm an ngaih dawn avangin rilru ka lo siamve thuai a, kei chuan engmah sawi veloila, anni pahnih kam liam hi lo chang ila afin thlakzawk ang kati rilru a. Tichuan anni pahnih chuan anduh zawng leh anvei zawng techu an sawi tamial mial mai a, sawi tur an ngah in anlo ap dun ve ve hle leh nghal a. An thu leh hla atang chuan mi te tan a anin hawn zia leh an inpek zia te, an mahni athu ril leh ropui tak tak awm te midang te tan a pho chhuak a, zau zawk a tlang zarh zel an duh thu te an sawi uar hle mai a. Midang te pawhinkeimah ang bawka, an mahni avang ahlimna leh lawm na andawn ve thin thu te pawhmin hrilh mawlh mawlh a, kan hlim hle mai a.
Heng ka thiante pahnih hi an inkawp remin an in lungrual hle maia an in kalsan hlei theilo ani ber a. Mte tan an pahnih hian malsawmna nih zel pawh an duh in an tum hle a. Khawi ilo an vah nah leh kal chhuah na ah pawh amal chuan an kal chhuak thei meuhlo , nupa kawpchawi in hmangaih leh in thlahlel tak hi an ang ber mai awm e . Amal aan awm chuan kim lo tlata inhriatna an nei thin. Mite lo thlir danah pawh an pahnih a an nih loh chuan kimhlel a hriatna an lo nei ve lehzel bawk si nen.
Chutia rei ngial kan inkawmna hun kan hman hnu chuan ka rilriin, ‘ Chutia inkawmho ve ta lem han ngawih tluan teh ngawt , KA ZWHNA CHU HEI HI ANIA . Heile, in chanchin hi mi tam tak in kan hria a, mite tan tangkaina in nei nasa in, mitin mai mamawh nangmahah hian a awmin ka hria a. In sawi tak ang khan nangmahni lam pawhin mite tan malsawmna in nihtheihna turin kawng zau takin inhawng renga, a lawmawm hlein ka hria. Mahse, hetia kawng zau taka in hawn reng lai leh in pek êm êm lai hian mite hian an mahniah in tan eng ang chiahin nge kawng an lohawn sak ve che u le? =halai kani bawk a,a bik takin thalaite hian an rawn bel che u in an rawn hnaih viau che u em le?’’Khan ti deuh duah a. An ngawi reng a, an han in en he haw a, nang zawk chhang rawh an inti deuh niin an hmel ah chuan a lang a.A lian zawk leh upa deuh zawk hmelpu chuan, “I zawh na chu zawhna awm tak a ni e, ka chhan chak zawng tak a ni a; mahse sawi nuam tak leh ngaihthlak nuam tak chu a ni lovang.Kan pahnih hianhemi chungchangah chuan sawi tur kan ngah in ka ring, keiman kan pahnih aiawhin kan chhang mai ang che” a ti a.”Inthlahrung hauh lovin han sawi rawh khai” ka lo ti ve thuai a. Hei hi ka zawhna min chhanna chu a ni :-
“Aw le, tuna ka thu leh hla hi mitinte hian lo hria se ka duh hle mai. Tun hma kha chuan, mite hian min hlut ve hlein kan lo hre thin a, kan bul a awmye leh kan thu leh hla te pawh an ngaichang peihin mi an dawngsawng thain, kan tan hian kawng pawh an hawng viau thin. Nimahsela, hun te alo kal zel a, mite an lo changkang chho zel a, finna leh thiamna alo pung a, keimahni hrulah keimahni ang deuhin mithar rawnin lan leh inphochhuak te an lo chhuak tana. Chung rawn in lar thar te chu an fing êm êm mai a, mite mit chak zawng leh duh zawng an hre ve êm êm a. Chutiang chuan an rilrem zawnh tur ngawt thlirin sum an duh avangin mite a ni lo lamah an hruai peng ta zel a. Chung mite hruaina leh zirtirnaah chuan ei tur tak, mihringte tan a in ngahna tling leh innghahnatling leh hlimna leh lawmna, hlawhtlinna thuruk a awm der si lova.Chung angte pawh chu hre reng mahse hai derin keini pahnih chu min thlahthlamin min hlat tial tial a. Chuna ang mitharho chu an bel a, an pan luai luai ta mai a.Tunlaithalaite pawh chutiang tho chu an ni an dinhmun chu. Anni phei chuan mi bel bul tawh lo hle, kan tan hian an mahniah kawng pawh min hawn ngai lotih theih a ni. An lan dan ah chuan min hua a min do pawhin an lang lem lova. Mahse, min thlakhlelhna thin ang zawng zawngte kha an mahniah hian beisei tur a awm tawh lo.Heng avangte hian kan lungngai a, chubakah kan khua te pawh hi a har ve êm êm thin a sin. Beisei takin an lam kan hawi a, kan lo thlir ve reng thin a.An bul hnai leh an mit hmuh phak a kan awm ve reng chung pawh hian kan awm ve anih tih pawh an hre tawh lo ni berin kan hria. Thalai te hian min ngaihsak hman tawh lo,min zahpui a,thing min ti ni berin kan hre tawh tlat. Inkhawmna leh an programme an hman nikhuate pawh hian tun hma chuan min sawm a,min hruai ve thin anuam pawh kan ti thin hle a, tunah erawhchuan min zahpui a hruai enah pawh min en ta lo, an mahni in an kal vawk vawk ta mai. Engemaw chang a min hruai ve zauh lahin, mite ngaih leh hmuh a hming that nan chauh ni tein kan hre tlat.’’ Tiin min chhang a.Chutiang chu alo ni maw, a va pawi ve aw in lam an lo hawi leh theihna turin engtia tih chi nge maw ni ang le” ka lo ti a. “Keini pahnih chuan tihngaihna kan hre lo, an mahni an pawimawh a an inhriatchhuah a an rawn hawilet hun hi ti hian kan nghak tawp mai” an ti a.
“Nih leh chung thalaite hnenah chuan thuchah duh te in nei em? Han chah te u” ka ti a. “Kan lam lo hawi let leha,inpawhho taka nungho leh turin tan la sela kanduh a. An thiltihna leh inkhawmnaah te hian min hruaiin min sawm ve ziahthin tawh se. Anhmuhphak leh khawihphak akan awmte hian min kal pel mai mai lovin, min biain min kawm bawrh bawrh thin sela.Min biak leh min kawm pawhin lanmawi nan mai a minhmang lovin thinlung leh rilru takin thian rinawm ni turin min kawm thin se. Kan sawi lang duh dawn em ni kan tih thil pakhat a awm a, kan sawi lan loh chuan an tan a pawi dawn si, kan sawi leh duh chu thalai thenkhatte hian sahdah, khainithil eng engemaw te min ah tir leh tlat thin, keini thian dun hian kan ti thei der si lo hengte pawh hi bansan thei se kan ti êm êm a ni. A tawp ber atan chuan, mi tam takin an ina awm turin mi n sawma min hruaia, min hruai haw te tea, min ngaihsak chhuanzawm leh silo te hi a khawhar thlak kan ti thin teh asin. Min ngaihsak lova, mi an kal pelh mai mai chuanmanganna leh harsatna an tawhhunah lehlam kan la hawisan ve mai ang,chutih hunah chuan an vui thei lovang hreawm takin hun an la hmang ngei dawn a ni. Chuvangin kan lam lo hawi letthuai se kan va duh teh lul em,chu chu a ni kan thuchah duh chu,” tiin an sawi ta. Chutia an thu chah duh ber an sawi takah chuan Bible (Pathian lehkhabu thianghlim) leh Kristian Hla Bu te nen chuan kan inhmuh leh inkawmho leh hma zawng atan in mangtha ta rih a.

Ka thinlungah hian ala cham reng mai, khang mi pahnih Ropui leh zahawm, keima tan ngei pawha hlu leh ka dam chhung hun chhuk leh chho, ka lungngaih mangan leh hlim lai pawh a ka awm dan tur leh ka kawng min kawh hmuh a, min hruai tu ber te an ni si a. A tul hun ah min fuih a, min zilhhau bawk tu te an ni a. Harsatna leh beidawnna ruama ka awm laite, lungngaihna chirhdup a ka pil mek lai pawh in chung hmun ata min hruaichhuakin, ka rilru ngaihtuahna min siam thar sak tu te an ni, ka tan chuan an hluin, an mahni ah hian zirtur a va tam em.

Hemi te pahnih hi tun hma hun, naupan lai hun te pawhin an hming te chu ka lo hre ve fo tawh thin a. Tin, an mahni pawh hi ka hmu ve zauh zauh thin a han hriatchian a, han belhbul vak pawh ka lo tum hranpa ngai lem lova, Mahse, ka hriatve tak chin ah chuan kan in kawmin, thukhawchang te pawh kan sawiho ve fo ta mai a, ka thu lak na ber te an lo ni ta reng mai ani.

(more…)

Tawngtaina kut

Sunday, August 29th, 2010

Kum zabi 15-na hunlai daih tawhah khan German khawpui pakhat Nuremberg an tih daifema thingtlang khaw te takte pakhatah hian chhungkaw lian tak pakhat hi an awm a. Naupang ringawt pawh 18 lai an ni. An khawsak a harsa em em mai a. An pa ber, rangkachak khur laia inhlawhfa ţhin chuan hah taka chhun zan zawma a thawh pawhin chhungkua a chawm zo chang chang ani.

Chu chhungkaw harsa taka a fapa upa lam pahnih te chuan an kutziak thiamna te chherbelh tura Nuremberg khawpuia kal chu an thil tum ber ani a. Mahse an chhungkaw khawsak harsatzia te chu an hai bik si lo. An pahniha rei ngial an ngaihtuah hnu chuan a tawpah rem an ruat ta a.

An remruatna chu-

‘Thum an vawr anga, a chak zawk chu Nuremberg-ah kalin a thil duh chu a zir ang a, a chaklo zawk chuan a chak zawk zir hun chhung zawng (kum li) amah chawmnan rangkachak khurah alo inhlawhfa tur ani. Tin, kum li a vei hnua a chak zawk hi thiamna neia a rawn haw hunah a chaklo zawk hi Nuremberg-ah a kal ve thung anga, thiamna rawn zirchhuak ta zawka hian a chawm ve thung tur ani’ tih hi.

(more…)

Indona

Wednesday, August 25th, 2010

A va hautak em! He Indona hi do a va harsa em!Ka nun min tibuai thin a ni. Zing ka thova ka awm a nuamlo nghal a, thian ngaina hle e tilovin thian pawh ka kawm peih meuhlo. Ka hawina lam a piang hi a pik mup mai hian a hriat a tun hmaa kalo hlimpui thinte kha ka tan lawmna an chang zo tawh lo a ni. Ka hmel te hi ava’n dang nasa tawh em!

Tunhma chuan Lal hmel ang mai a hmel zahawm nei thin ka nih ve kha, ka mawina tizual tura ka’n inchei phei chuan thinlung a lawmin a nui ver ver thin a ni. Tunah erawh chung hunte chuan hmanlai an chang zo ta kohkir leh theih ka nuam mange. Thimin min bawm a chhantu ka ngai a ni.Tuin nge min chhanchhuak thei ang le ?

Hnam len ka nuam mang e

Ka hmelma pa hi doral angin hmuh theih han niteh sela chuan aw… hnam (chem) sei leh hriam tak ka chhertir sauh sauh anga ka’n sat sawk sawk mai tur a nia tite in ka ngaihtuah thin. Anih loh leh puakrang silaiin kan tlir ang a vawikhat mah min rawn tibuai leh tawh miah lo turin ka’n kap anga. Ka buai thinna chu a reh duak mai awm si a.

(more…)

Lalpa I hmangaih ang chiah khan Lalpa’n hmangaih ta che se la!

Tuesday, August 24th, 2010

Ti hian ka ngaihtuah mai mai a. Mihring kan nih vanga Pathian laka lawmthu sawi mawlh mawlh tur kan nih laia kan nih dana kan lungawilo fo mai thin hi engvang nge? Nia a dik khawp mai Pathian hian hmangaih bik a nei emaw ni chu aw… ti a kan ngaihtuah thin hi awmlo ani lo e – a chhan chu mihring hi kan duham em ani. Pathian Malsawmna kan chhiatpui fo anih hi, diktak chuan kan tana tha tur tawk hian malsawmnain min vur theuh ani si a.

Hun kal ta ah te kha chuan lungawilohna ka ngah thin mahse tunah chuan Lalpa a lungawi hi ka zir a ka thiam chho tan mek ani. Keini aia malsawmna dawng hnem leh mi hamthate kan thlira kan ta ani ve tur anga kan ngai anih chuan kan lungawi ngai lo ang. Mahse keini aia harsatna nasa tak tuarte kan thlira, an lung ala awi thei zel hmuh chuan lawmthu sawina tur kan ngah khawp hlawm lawng maw. LALPA kan hmangaih ang chiah hian ani’n min hmangaih ta se. Tin A tana thil kan tih ang zat chiah hi kan tan ti se tuna i neih leh i dinhmun kha i neih i ring em? lo ngaihtuah ve chhin teh LALPA chu i fak ngei ang.

A sawm che!

Monday, August 23rd, 2010

A sawm che

Kum 2000 khan phai ah lekha zira ka awm laiin nikhat chu ka khua a har em em maia. Ka nun hman dan te thlir kir in ka rilru chu ka kawm melh melh a. Kohhranah rawngbawl thulh chuang si lovin, nun chawhpawlh taka ka khawsak zia te, Pathian ka lo hlat tawh zia te chu ka inhre chhuak ta a. Ka nun a tuihalin a chau em em ani tih ka hria a, Pathian ka au va, ka tawngtai bang lova. Ka suahsualna zawng zawng te avangin ka inchhir em em a, Pathian hnenah ngaihdam dilin ka tawngtai leh thin a.

Thlarau Thianghlim pawl tharna te dil in thupha chawi chung zela ka hun ka hman lai chuan Pathian pawlna duhawm tak mai chu ka thinlungah a lo thleng ta a! Hla thu tha zet mai hi ngaihtuah lawk awm miah lovin ka thinlungah min rawn phuah sak/pe ta a. Pen leh lehkha ka la vat a, engmah rilrua ngaihtuahna seng miah lovin he hla hi vawilehkhatah lawm avanga mittui tla chungin ka ziak chhuak ta a ni.

A ngai em em che a sin

Sunday, August 22nd, 2010

Nula leh tlangval inngaizawng hi an awm a, nula chuan tlangval chu a hmangaih em em a, a bula awm a thlahlel ngawih ngawih thin. Tlangval pawh chuan a hmangaih a, hun a neih chuan a nula-i inah chuan a leng thin, phone pawhin an in be ngun em em a, sms pawh an inthawn cham chi bawk.

Khua a lo rei a, mipa zawk chuan a thlahthlam tan ta tlat mai. Kar khatah vawi khat nula inah chuan a leng ta tawk mai . Nula chuan enge thil awmzia tih a zawh pawh chuan a buai lutuk thu leh hun a neih tam loh thuin a chhang mai thin.

Zing a rawn ni a, nula chuan a hmangaih hnen atang chuan morning wish dawn in beisei takin a phone a en a, message a awm lo. Nula chuan a’n wish pawhin chhanletna a hmu khat hle tawh bawk. Chhun a rawn ni a, “enge i an” tiin a va sms a, tlangval chuan “ka tha e” tih ringawt te hian a rawn chhang thin. Hmeichhia chu a lungleng em em a, a hmangaih chuan a ngaipawimawh loin a in hre bawk nen, a rilru a hah em em thin.

(more…)

Adama pian kum hi a dik chiah maw?

Thursday, August 19th, 2010

Tunlai Mizorama Lehkhabu Chhuak Thar leh Lar “BIBLE CHRONOLOGY” hi lo Bih ve teh u. Bible Kum Pawimawh chu a kim khawp mai. A Ziaktu pawh hian a inti hrechiang lutuk a ni lo maw???

B.C. Before Christ

4004 B.C hma lam hi Adama awm hma hun (pre-adamite earth), hun chhui phak loh leh hriat theih loh (dateless past) hun a ni. Pathianin Adama a siam hun 3975 B.C, thleng chauh hi chiangkuang taka chhui theih nia ngaih a ni.

3975 April 1, zing 9:00 A.M ah Pathianin Mihring hmasaber Adama a siam {Frank Klassen. John Lightfoot lehArchbishop James Ussher (1654) chuan October 23, Friday niin an chhut ve thung). Judate chuan Pathianin Mihring a siam hun hi 3760 B.C ah a ni an ti ve thung}. Adama tih hi Heb.adam, reddish, sen tihna a ni a, Heb.adamah tih (lei sen) tih atanga lak a ni. Mipa hi Heb.Ish a ni a, Hmeichhia hi Ish- shah a ni. Ish-shah awmzia chu mipa naupai thei or mipa chhul nei (man with the womb) tihna a ni (Gen.2:23).

(more…)

Tawngkauchheh dik leh Sakhuana

Monday, August 16th, 2010

Kohhran hian a hranpain tawngkauchheh a nei lem lo.Amaherawhchu Pathian nena inzawm tura a hnena kan inthawina leh a rawng kan bawlna hmanraw pawimawh tak a nih avangin Tawngkauchheh mawi leh dik tak hman hi kan tih makmawh a ni. Tawngkauchheh dik loh avanga buaina thleng chu kan Bible-ah ngei pawh kan hmu a.

Roreltute 12:5&6 a kan hmuh angin Jordan lui kai tum Ephraim-a hote chu Gilead hote chuan Ephraim mi an nih leh nih loh fiah nan ‘Shiboleth’ han ti teh an lo ti zel a.Anni chuan lam fiah ve thiam lova ‘Siboleth’ an tih zel avangin Ephraim mi an nih thup theih ni hek lo,mi 42000 lai an thih phah a ni.Tin,Petera pawh a tawngkauchheh avangin Isua zirtir a ni tih an lo hriat phah kha.
Aw le,tun atan chuan a hnuaia mite hi i lo bih phawt ang u:-

(more…)

HIV Hrik Pai te Thinhrikna Hi

Sunday, August 15th, 2010

Mizo Kristian kohhran hote zinga HIV/AIDS leh he natna hrik pai te kan thinhrik (stigmatized) dan em em hi inhmeh ka ti tlat lo. Mizoram, zaa za Kristian inti ramah hian  he natna hrik paite tana ‘anonymous’-a pawl din leh inhmukhawm a ngai hi a mak khawp mai. Hetiang dinhmuna an awmna chhan chu Mizo Kristian ‘tha’ te hian an tan boruak zalen kan siam hrih tlat lo alawm.

Mi tam tak chuan HIV positive te hi inpuang se kan ti a, inpuang se kan tih nachhan hi ‘chutichuan support leh care kan pe thei ang a’ tih aiin ‘anmahni kan avoid thei ang a’ tih rilru put vang a ni fo. Anmahni thinhrikna hi ziaawm tal sela, tun aia tam hi rawn penchhuak kan nei ngei ang. Hetiang zel anih chuan HIV hrik hi a ‘underground’ zual zel ang a, a darh chak zel bawk ang. Inpuang zar tura duh chu a tha ngei a, chumi atana boruak tha, thinhrikna awmlo boruak kan siam erawh kan mawhphurhna a ni.

Pathianin min hmangaih dan a inchen vek si a, engatinge maw mihring hi kan inthliar a, kan judgemental lutuk thin le aw!? Khawvelah hian mi ropui tam tak an awm a, thil tha ti tura penchhuak ngamte hi HIV positive an ni emaw, negative an ni emaw, khawvel miten kan ngaihsan leh chhuanvawr an ni reng dawn a ni.