Archive for the ‘Opinion’ Category

Hmanah kha chuan

Monday, May 20th, 2013

HMANAH KHA CHUAN:

*********************

“Tunah zawng khang hun te khan mual an liam zo ta…”

HMANAH KHA CHUAN naupang chum biang-buang, ngo piak-puak, vai mitha fa ang mai ka ni thin a te han ti ila in awih awm chuang si lova. Ka tet lai chuan Sap naupang emaw min ti thin te ti ila in awih deuh zawk maithei thung, mahse ka ni lo, Mizo naupang dik tak ka ni a, chumi hnuah Mizo tlangval ka ni leh a tunah hi chuan Mizo pathlawi diktak, pathlawi ah pawh ‘pathlawi-two’ ka ni mek thung. Hmanah khan chuan naupang chu kan lo ni ve tawh ngei thin tak alawm mawle. Sephung te kha kan lai a, kan insik tir thin a, veng chhungah in sa thar an awm chuan an ban khur laihna vungah te khan kekawr mawng hnum hlarh khawp khan kan cheng thin kha a ni a, ‘Gari’ thir kual te kha kan khalh a kan hlimphui ve em em thin kha ania, pipu te kha kan suih a kan uai a nuam kan ti ve thei thin teh zawng anih kha. Tlamngsam buk bawhen te hlei hlei kha nuam kan ti thin. Tunah chuan khang hun te kha mual an liam zo ta a, tunlai naupang chuan hmana kan  naupan lai a kan hlim pui em em thin te kha enge an nih a mik-a-mak pawh an hre ta lo.

HMANAH KHA CHUAN aia upa te kha kan hlau in kan zah em em thin a, an thu te kha kan awih in min tirhna apiangah khan i-he lovin kan kal  mai thin kha a ni a. Aia upa te kha chhan enan kan en lova, an mi tirhna pawh sawi buai chi ah kan ngai lo hrim hrim thin kha a ni a. Kan la rawlthar chhuak chiah lo tih hian kan vengah hian kan rual u deuh sual ve tak mai unau hi an awm thin a. Chawlhni te hian bus fare pawh min pe lo hian Zodin kual ah Ganja chengkhat man (Khang lai kha chuan tola khat cheng khat a ni a, zial 10 vel a chhuak thei) lei turin min tir a,  aia upa te an nih avangin hnial enah kan en lova, ke in kan va kal nal nal thin kha a ni a. Tunah chuan aia upa zahna te, aia upa hlauhna te kha hmuh tur a awm ta lo. Naupang te te pawh thil pawimawh ah pawh han tir dawn ila engemaw hlawh nei lo chuan an tirh hleihtheih tawh loh. Kan hun lai a tawngkam hman chi ah pawh kan ngaih loh, hman zahthlak tak ni a kan ngaih, “Ka peih lo” tih te chu mi hman khum hrehna pakhatmah an nei tawh lo. Tunlai naupang chu han tir ila kan tirh hma kan ngai rum rum zel tawh mai zawng a nih hi.

(more…)

KA SAIKHUMPHAI MAI ANG CHE!!!!

Friday, May 17th, 2013

Ka seilen ve na Mizoram, ka ngainat leh ka duh emem ṭhin, ka chhuan emem ṭhin leh ka ngaihsan emem Mizos te hi ka tan hmelhma an lo ni ta em ni le!!!

Mizoram a ṭanga Chin mi te hmuhsit leh en hniam na te hi chu a ngai ah neihin, engvak ah pawh kan ngai thupi tawh lo niin a langa, thilmak hran pawh a ni tawh lo. Kum 1996 kuma a nawl pui hnawhchhuah, 2003 a nunau le naupang, a te lian maia hnawhchhuah chenin keini Chin mi te hian kan lo tuar vek tawk a ni. Chin mi te hi kan fel vek in kan dik ve tih chu ka sawi tum a ni hauhlo mai. Kum 30 chhuang meuh harsatna leh vahvai na ram ah te chuan mi ṭhen lo awm ṭha lo te pawh lo awm ve ang chu. He khawvel zawng famkim lohnak le suahsalnak ram a ni si maw.

Ṭhangthar khawvel, IT hun ah kan thleng cho ve tawha khawvel sanna a vangin in hriat thiam tawnna te pawh a lo sang ve zela, kan ram pawh ṭhatlam a lo pan hrethret ve tawh nia alan lai in tun ang ema inn halsak duh emem khawpa sual leh mawl te an lola awmtheih hi a mak ka ti a ni.

(more…)

TEHELKA: Why is Mizoram a distant dot in the national mind space?

Thursday, May 16th, 2013

A ziak tha lutuk…

On 13 May, the website of a leading English daily carried a story with the headline ‘Meghalaya landslide toll rises to 13, more bodies likely to be extricated’. The story quotes the Press Trust of India (PTI) from Aizawl regarding the rescue operation of the massive landslide in Mizoram’s capital Aizawl on 11 May. An old office building of the Public Works Department (PWD), lying vacant after a crack developed on it a year ago, had collapsed under the impact of the landslide and damaged nine houses.

Clearly the English daily had mixed up ‘Mizoram’ with ‘Meghalaya’. This is not the first time that such a goof up has happened. Many a time, the media in mainland India has done the same, maybe with no malicious intent, but out of ignorance. There is a lack of sensitisation about the Northeast- a land mass of 2.9 lakh sq km, where a population of little over 40 million people live and speak 400 different dialects.

Mizoram happens to be the most far-flung in this periphery, so most of the national media does not ‘pick up’ the landslide tragedy as it scarcely helps boost TRPs. But even the regional media who claim to be ‘voice of Northeast’, particularly the dozens of satellite news channels based at Guwahati, did not run the story as headlines. Apart from a few, the regional newspapers failed to report the story or a follow up, clearly suggesting that there is a regional disconnect within the Northeast states as well. When it comes to Mizoram, the most peaceful state in the insurgency torn region, this disconnect travels many a miles.

[Read more at source]

Mizo vek kan ni:

Monday, May 13th, 2013

“Hmar welfare te chuan mahni hnambila inlakhran tumna rilru nen tun kar thawhlehni (14.05.2013) hian Sakawrdaiah convention an huaihawt dawn a ni awm e” tih thawm riva a awm a, hnam bil in lakhran tumna a ni tih chiang tak chu awm mah suh se, hnam bil inkohkhawmna chuan beng a verh ve hrim hrim mai. Kan Hmâr unau ten han sawifiah vat sela a tha awm e.

Mizoram zimte ah hin mi nuaih 10 chuang awrh (vai ho zawng zawng nena belhkhawmin) chauh kan cheng a chuvangin keini Mizo hnam te hi inthendarh tham kan awmlo tih hria ila a tha awm e. Kan pi leh pu ten râl leh sa hlauhawm laka an lo sah chhuah ram tetakte chu thendarh hlauhawm dinhmunah a ding fova. kum 1993 inthlan khan PNC chibing in candidate a lo tling nawlh a. Chu thil avang pawh chu a ni mai thei, inthlan a lo hnaih leh meuh chuan mi then khat mahni a tling zo lo tura ngaih ten thû thiam taka vai vir in chibil chawkphur zawngin pawl hran hran dinin hma an lo la chiam tawh bawk a ni.

Kumin inthlan a lo hnaizel a, CYMA chuan thubenglut bengverh tak dawngin 23.01.2013 khan Cental YMA chuan heng Hmar welfare Committee te hi a lo ti ti pui tawh a, Hnambil hminga Politics kalpui leh Hnam bila Kohhran din tha a tih loh chhan te an lo hrilh hre tawh a ni awm e.

Ka’n tarlan nachan tak chu ….. Hmar unau te ka sawm duh a ni, nangni hi kan unau zinga chhungkaw hlun ber leh hnam a chiang ber in ni hial awm e!! Mahni tawng ngei a Bible leh Hlabu te nei in, thiamna khawvelah pawh Zofa te thluak bawm tih theih hial turin mi ropui tak tak Zoram ti hmingtha tu tur tam tak in awm teuh a, he tia kan lo thlamuan pui ve em em che u lai hian kan pawnpui in sin tawm hi phel darh in rawt kan va hlau em!!! Hmar nau hai inthuruol pui dingin ka fil che u…

The Other Side of the Story: Vaphai

Tuesday, April 30th, 2013

via Chhunga Maliana @ SPECIAL REPORT

Mizoram khawchhak, Champhai atanga chim lam km 92 a hla, Vaphai khaw VC awmna hnuaia awm, Tiau lui kama Saikhumphai Bawk hi kum 1987 khan, Vaphai khua, mi 4 leilet neitu te’n hnathawh awlsam zawk nan tiin thlam ang lekin an zu inbawk a. Helai leilet ram zawl hi Saikhumphai tih a ni a. A hming chawia Saikhumphai Bawk tih hi phuah a ni. Helai leilet hi buh tin 50,000 zenzawn thar theihna (150.00 Ha.) a zau leh leilet neitu In 80 lai awmna ram a ni a. Vaphai atanga Km 10 laia hla a nih avangin, leh lehlanga hnathawh a harsa a, a hmuna awmchilh chu a awlsam zawka an hriat avangin heng mite hi thlam ang lekin an zu inbawk ta a ni.

Tiau kam leilet hi a zau tham em avang leh a hlat avangin Vaphai khua leilet neitute chuan Myanmar lama unaute chu hlawhfa atan an ruai thin a. Chu chu remchangah lain, inhlawhfa anga awm siin, Burma lam atang chuan an rawn lut ta zeuh zeuh reng a. Burma ramchhung khaw hrang hrang atangin an lo lut zel a, an inchhek muk tulh tulh a, an ngampa zel bawk a;tichuan kum 2007 September thla khan LAD (Sorkar-ah)-ah Sub-Village dinhmun an lo dil ru ta a ni.

Sub-Village dinhmun an dil hi kum 2010 khan Vaphai VC lamin an hre ta hlauh a. Chumai ni loin kum 2011 khan Sazep khuaa Group YMA Conference-ah YMA dan kalhin ‘Parent Branch hriatpui lohin’ direct-in Branch YMA pek an lo dil bawk a; Group YMA rorel chuan YMA Dan kalh a nih avangin a pawm ta lo nghe nghe.

(more…)

Saikhumphai khaw hal hi tu thiam loh nge?

Tuesday, April 30th, 2013

Nizan (29 April 2013) mut dawnah ka’n fb zuai teh ang tiin ka han login a, chuta ka notifications hmuh hmasak ber chuan min barakhaih hle mai: Vaphai hoin Saikhumphai khua an hal thu a ni. Comments ahte Vaphai kan demzia tam tak hmuh tur a awm laiin Vaphai tan zawnga comments tam tak pawh hmuh tur a awm bawk.

Nunau pawisawi ve miah lote tithlabar a, in leh lo nei loa siamtu Vaphai khaw tan zawnga comments tam tak ka hmuhte chuan ka rilruah zawhna tam tak a rawn siam zut zut mai. Vaphai ho chet dan atang hian Vaphai khua hian dik an intiin fel an inti hle tih a lang a. A fel zawk leh tha zawk an nih pawh a rinhlelhawm lo e. Mahse, Saikhumphai hal ngawt tur hian tuin nge thuneihna pe a, an mihring puite chunga nunrawnna lantir tur hian eng rights nge an neih? Saikhumphai hi misual an nih chuan a hrem theitu, dan leh thupek kengkawhtuten hma la ang hmiang. Court in Saikhumphai tan zawngin thu tlukna pawh a siam a ni awm a, anih chuan Vaphai ho hi Court leh roreltute leh dan chunga leng emni an nih? Vaphai khua hi engti zawng pawhin thiam theih an ni lo vang. Dan anga hrem phu an ni a, a tisualtute hi dan anga hrem an nih loh chuan kan ram leh hnam tan zahthlak tawpkhawk a ni ang a, Saikhumphai chunga thil thlengah hian mawh kan phur tlang vek ang. Chuvangin, hrem phute hi kan sawrkar hian hrem mawlh rawh se!

(more…)

Lehkhabu te hi kan ziak ve leh ngawt thin a

Thursday, April 25th, 2013

He thu hi thenkhat chuan kan helh viau maithei. A mawh hran lo ve. A enga mah hmaa mi thiltih lo sawisel ve ngawt chu thil mawi ber pawh zuk ni hek suh. MAL Book of the year 2012 ‘Sihlipui’ tih hi review ka chak viau nachungin vawi khat chauh ka la chhiar chhuak si a. Ka la zuam rih lo. He lehkhabu hi zirtir nei tha tak, Mizote dinhmun leh nihna tarlang thei leh kan tunlai boruak mil taka ziah a ni a. Book of the year 2012 a ni pawh hi a inawm ve hle chuan ka hria.

NIMAHSELA, Book of the year meuha thlan tur chu zirtir nei tha leh thu tha phawk chhuak zo mai bakah literary concept nei tha; thu chheh leh tawngkam hrim hrim pawh inrem fuh tak a nih a ngaiin ka lo ring ve thin a (a ni thin reng bawk a). ‘Sihlipui’ hi Book of the year 2012-a an thlan hma khan ka lo chhiar tawh a. A thu ken chu a tha; mahse, tawngkam leh a thu han chheh kual vel danah erawh ka duhthu zawng a sam zan lo.

Sawi zel dawn chuan sawi tur hlir a ni tlat mai. Ka sawi tum tak zawk chu, tunlai mite (tunlai mi lote pawh) hian mi tih hriain lehkhabu te hi kan han ziak ve leh ngawt thin a (an beih hahna ka ngainep tihna ni lovin), a lawmawm rual rualin ka beisei erawh a pha lo hle thin (ka lo beisei sang lutuk zawk nge ni). 2012 chhung khan Mizo irawm chhuak lehkhabu 135 lai a chhuak hman a. Achievement ropui tak chu a ni. Amaherawhchu, kha’ng lehkhabu chhuak zozai te kha ‘ro tling’ leh ‘chhuan tlak’ a ni meuh em tih ka ngaihtuah thin. Mizote hi thil thiam zung zung leh ti ve mai thei hnam kan ni a. Hei tak hian kan ‘rilna’ leh ‘thûkna’ tur kawng a dal tlat thin. Mite’n an tih avang maia ti ve ni lovin ‘tuina’ avang zawka beih tak takna hi kan tlachham tial tial niin ka hmu ve a.

Lehkhabu ziah te hi tih namai a ni lo. Chuvang tak chuan ‘ro tling’ ziak chhuak thei ngei turin kan ziak mite ka cho duh a. Nasa lehzualin han bei fat fat teh se. ‘Ka thei ve tho alawm’ tih thuvawn paih ngamin ‘Ka tuina zawng tak a ni’ tih hian kan nun khalh zawk sela a va duhawm dawn em! Ka lawm e.

Isua leh Muhammad

Thursday, April 25th, 2013

Tawi te-in Lal Isua leh Muhammadte thlahtu leh an nihna ziah kan tum ve chhin ang e.

Abrahama chuan Hagar-i lakah fapa a hring a (Genesis 16), a hmingah Ismaela an sa a. Tichuan Abrahama chuan a nupui Sari lakah fapa a hring leh a, a hmingah Isaka sak a nita bawk a. Hun a kal zel a, Ismaela leh Isaka te chuan kawng hrang ve ve an zawh ta a!

Islam lehkhabu-ah chuan Abrahama chuan Hagari leh Ismaela te chu Mecca-ah a hruai thu a chuang a. Abrahama chu Pathian-in Hagari hruai tur a a tih vang a ngaih a ni bawk. A hnuah Abrahama chu Mecca-ah chuan Pathian thurawn pek angin Kaaba (Mecca a lung dum lianpui, Muslim ho hmun thianghlim ber) sa turin a kir leh ta a.

Abrahaman Hagari leh Ismaela an kiang a khawsa lo tur a a tih khan Hagari zawhna chu chhangin, Abrahama chuan, Pathianin a enkawl dawn tih a hrilh chu Hagari chuan, “Pathianin a enkawl tlat a rinthuin a chhang a,” tiin ziak a ni bawk. Tichuan rampalaileng a an awm lai chuan Ismaela chu a chau a, tuihal tak a a awm lai chuan Ismaela mangang lei hiah khuar aṭang chuan angelin tuihna a tichhuak ta a, chu tui chhuak chu tun tlengin ala awm a, a hmingah Zamzam tih a ni bawk. Hemi tuikhur khi Muslim ho hmun thianghlim ber Kaaba aṭanga meter 20 lek a hla a awm a ni nghe nghe.

Kristian Bible ah leh Juda lehkhabu-ah chuan Abrahama khan a fapa Isaka kha inthawinan Pathianin hman tir a tum angin ziak a ni a. Islam lam hriat dan chuan Ismaela zawk a ni ve thung. Zirmi ṭhenkhat chuan Juda te khan Isaka thlah kal zel chhui mawihnai zawkna turin Ismaela aiah Isaka zawkin an thlak niin an chhui ve bawk a!

Zawlnei Muhammad hi Ismaela thlah a chhut a ni. Ismaela chu Abramaha (Ibrahim in Arabic) fa a nih kan hriat kha! (more…)

The Best Politics Quotes – Part 2

Wednesday, April 24th, 2013

1. You may fool all the people some of the time, you can even fool some of the people all of the time, but you cannot fool all of the people all the time - Abraham Lincoln

2. Democracy: Where any two idiots outvote a genius – Unknown

3. Healthy citizens are the greatest asset any country can have - Winston Churchill

4. One of the penalties for refusing to participate in politics is that you end up being governed by your inferiors - Plato

5. If you put the federal government in charge of the Sahara Desert, in 5 years there’d be a shortage of sand - Milton Friedman

6. It is enough that the people know there was an election. The people who cast the votes decide nothing. The people who count the votes decide everything – Joseph Stalin

7. It is better to be violent, if there is violence in our hearts, than to put on the cloak of non-violence to cover impotence - Mahatma Gandhi

8. Seven Deadly Sins – Wealth without work. Pleasure without conscience. Science without humanity. Knowledge without character. Politics without Principle. Commerce without morality. Worship without Sacrifice – Mahatma Gandhi (more…)

The Best Politics Quotes – Part 1

Wednesday, April 24th, 2013

1. The word ‘politics’ is derived from the word ‘poli’, a Latin word meaning ‘many’, and the word ‘tiks’, meaning ‘blood sucking parasites/creatures’ - Larry Hardiman / Robin P. Williams

2. A fool and his money are soon electedWill Rogers

3. Politics have no relation to morals - Niccolo Machiavelli

4. My concern is not whether God is on our side; my greatest concern is to be on God’s side, for God is always right - Abraham Lincoln

5. Voting is not a right. It is a method used to determine which politician was most able to brainwash you Dennis E. Adonis

6. Sex and politics are a lot alike. You don’t have to be good at them to enjoy them - Barry Goldwater

7. I am a politician which means I am a cheater, a liar and a crook. When I am not busy kissing babies, I am stealing their lollypopsTom Clancy, Red October

8. Politics is the only field in which the character of a person does not stand in the way of his career
- Peter Prange

9. Kill all the prisoners, because they’re costing us too much money. Wait! No, kill all the politicians, because they’re spending too much money - Jarod Kintz

10. Politicians and diapers have one thing in common. They both should be changed frequently and all for the same reason - José Maria de Eça de Queiroz
(more…)