Archive for the ‘More than words’ Category

Peace Solution leh In Unauna for Vaphai leh Saikhumphai and Zo Hnam te

Friday, May 10th, 2013

Aw Mizoram, Zo ram chanve aia tlem leh te, in aa zo tawh ami!
Ngatinnge I unaute inn leh lo I hal tak mai!
Mahni unau inn hal chu leh mahni inhal I ni tih I hre lovem ni?

Engvangin nge, British leh atranpui tuten keini Zo ho hi kan ram an thren avang rikgawtin kan in thren ang?

Chutiang ang chiah in engvangin nge Indian, Burmese/myanmarese and Bangladeshi kan nih rikngawt ang?

Kei india, New Delhi ah ka awm a mahse ka ram, kan ram erawh chu Zo ram ani a. Mahse chu kan ram threnkhat chu British leh a tranpuitu ramten India an op tir a, State hrang hrangah an siam a, mahse Indian = Vai ka ni lau. Ka unaute leh ka/kan ram threnkat nen hmanlai a hriatlohna leh British leh a tranpuitu ramte politic vangin Burma leh Bangladesh ah op tir ani a. Mahse, Burmese/myanmarese leh Bangladeshi an ni lo.

Zo kan ni, English grammar sense chuan ‘We are Zos.’
Indian, Burmese/Myanmarese leh Bangladeshi nge kan nih Zo tih ah hian chiang ila, I thlang bok ang u.

(more…)

Haulawng Lanu ( A Dreams Came True)

Tuesday, May 7th, 2013
HAULAWNG LANU
(A Dreams Came True)
-H.zate
Hmar Run
Part -I

Hringnun hi alo mak in a va han mawi ṭhin tak em, khatia ka mumang rama kan intawn zawh khan hun chu a rial rei ta e, hun tam aliam a, ni tam a vei a, Tawnmang lama suangtuahna rama kan lo lenna chu a takram a thleng ve turin Ni 21 March 2013 zinglam dar 7:30 vel chuan kolasib aṭangin Bial motor hire a min rawn lam chho in kan Khua Thingdawl aṭang chuan kan rawn chhuak ta a. ka hlimin ka lawm ngang mai a, ka lo beisei leh ka lo nghahhlelh em em mai chu a takin a thleng dawn ta niin ka hria a, ka hlim takzet ani. Kawnpui leh zanlawn ah te kan Ṭhian dangte kan lam chho zel a. Lungdai ah chaw kan ei a, kan rawn tlan leh zel a, Aizawl kan thleng a, kan hrutphei zel a, Aibawk kan thleng a, ka Ṭhiante nen a Hotel a kan chawlhna kha Society in anlo luah tawh a, lung a ti leng khawp mai. Ka thlirliam ta ringawt a.

Hei ha, Vallungmawla Lunglen tizualtur tingin khua lah chu a thiang em em mai a, nuam kan ti tlang ngang aniang, kan hlim hlawm em mai. Kan tlan zel a, ka rinloh hlanin Kan Hnam Ṭhiek Hming chawi a khaw awmchhun Ṭhiak chu kan thleng ta a, He khua hi Mizoram khaw hming ah chuan a diklo ber pawl ani awm e, Ṭhiek chu Lusei a kan lehlin a Ziah dawn chuan Ṭhiat tih tur ani a, Mahse, Ṭhiak tih ani tlat bawk si a, Hmar Ṭawnga Ṭhiek tih kha paih silo in Hmar-Lusei Ṭawngin Ṭhiak tiin anko ta anih hmel . Midum khám leh Hmuifang kan rawn thleng phei leh chu nuam hem hem tak ani, tun hma a kan zin ve lai kha chuan Aizawl ,aibawk sialsuk thenzawl ani ṭhin a, tuna Midum kham leh Hmuifang lam panna hi anla zolo a, ka vawikhat hmuhna ani a, nuam ka ti ang reng khawp mai. Motor ti ding in kan fangkual vel a, Pathian hi faklo thei ka nilo, hetiang ram nuam leh duhawm min pe mai hi.

(more…)

Ka dem ve lem lo e

Thursday, May 2nd, 2013

Muanpuii Saiawi pasal neih thu kan khel luai luai a. Amah ṭan zawnga comment an tam lem lo hle. Hriat ve atana ṭha chu, amah Muanpuii hian a duhthusam ang tak pasalah a nei bik lo tih hi a ni. A thutlukna siam tur pawh hian rei tak, ngun takin a ngaihtuah ve a ni tih pawh hriat tel a ṭha ang. Mizo zinga a dinhmun tur te pawh ngun takin a chhut hmasa ve ngei bawk ang tih chu thil chiang sa a ni.

Hmeichhia IFS officer tan hian pasal ṭha ve tawk tak, an hna nena inmila khawsa tur hi an vang riau ṭhin a ni awm e. Vai IFS officer pawh pasal nei lo-a ban tlang an awm nual reng mai. Mizo mipa fel tak, vengva ve tawk, khawvel hmun hrang hranga an kal kualna apianga zui kual ve zel peih tur, office hour pangngai baka an hnathawh chhunga in lam lo enkawla fate lo kilkawi peih reng tur, mahni nupui te aia pawimawh lo zawk ni kumkhua peih tur Mizo mipa hi kan tam lem lo ang.
(more…)

Sen mei an chang zo ta…..

Wednesday, May 1st, 2013

Tuk dang ang bawkin hma takah tho in tap chhak a ka nu thingpui sen hang lo dawm pawh chu ngaihsak lo in kawm chhak a ka thian Thanga te in lam pan chuan sairawkherh nen chuan ka tlan chhuak nghal a. Ka thianpa chu lo tho tawhin tap chhakah zan lama kan saihlum hrual sa chu a lo thir belah chuan a lo chhuang mek a.

Enga mah hma chuan “Vawiin chu Kurung ruam a tlaizawng par maw kan chan dawn?” ka’n ti thla rawk a. Kan khua a sikul a awm ve lem loh avangin keini naupang tan chuan chhun a sava veh chu kan hna a ni mai a. Kan nu leh pa ten hah thi kul tai a kawl a ni chhuak chhiar a hna an thawh chu kan hmabak a ni tih reng eng helh lo in ni kan hmang liam ve thin a.

Ka nu chuan “Chaw kan ei dawn lo haw thuai rawh” ti a a rawn auh avangin ka saihlum chanpual ak chuan ka tlan haw hnak hnak a. Chutia thlamuang taka tukthuan kan ei lai chuan kan kawmthlang pa chu hmanhmawh bak lengin, thaw hlawp hlawp in a rawn lut a. “Ih ih ih…” a thaw hlawp hlawp a, a sawi tum pawh chu a sawi hlei thei lo a. Ka pa chuan, “Sanga pa enge ni ta? Muangchang in le!” a lo ti a.

Chutah chuan a ni chuan “Khaw thenawm te a nu nau in an rawn chhuak a, kan khua hi hal an tum a ni… police pawhin an dang zo tawh lo a ni e, kan khua an rawn pan mek” a ti bak deuh nuaih a. Ka pa chuan, “Chutiang ngawt a ni thei lo ang, sawrkar thu chhuak kan nghak mek hi maw?” a lo ban chap a. Kan ngawi thap mai a. Ka bulah chuan ka nau, hmeichhe naupang tualchai rual chuan thlaphan hmel takin thenawmpa chu a lo melh kiau a. (more…)

Isua leh Muhammad

Thursday, April 25th, 2013

Tawi te-in Lal Isua leh Muhammadte thlahtu leh an nihna ziah kan tum ve chhin ang e.

Abrahama chuan Hagar-i lakah fapa a hring a (Genesis 16), a hmingah Ismaela an sa a. Tichuan Abrahama chuan a nupui Sari lakah fapa a hring leh a, a hmingah Isaka sak a nita bawk a. Hun a kal zel a, Ismaela leh Isaka te chuan kawng hrang ve ve an zawh ta a!

Islam lehkhabu-ah chuan Abrahama chuan Hagari leh Ismaela te chu Mecca-ah a hruai thu a chuang a. Abrahama chu Pathian-in Hagari hruai tur a a tih vang a ngaih a ni bawk. A hnuah Abrahama chu Mecca-ah chuan Pathian thurawn pek angin Kaaba (Mecca a lung dum lianpui, Muslim ho hmun thianghlim ber) sa turin a kir leh ta a.

Abrahaman Hagari leh Ismaela an kiang a khawsa lo tur a a tih khan Hagari zawhna chu chhangin, Abrahama chuan, Pathianin a enkawl dawn tih a hrilh chu Hagari chuan, “Pathianin a enkawl tlat a rinthuin a chhang a,” tiin ziak a ni bawk. Tichuan rampalaileng a an awm lai chuan Ismaela chu a chau a, tuihal tak a a awm lai chuan Ismaela mangang lei hiah khuar aṭang chuan angelin tuihna a tichhuak ta a, chu tui chhuak chu tun tlengin ala awm a, a hmingah Zamzam tih a ni bawk. Hemi tuikhur khi Muslim ho hmun thianghlim ber Kaaba aṭanga meter 20 lek a hla a awm a ni nghe nghe.

Kristian Bible ah leh Juda lehkhabu-ah chuan Abrahama khan a fapa Isaka kha inthawinan Pathianin hman tir a tum angin ziak a ni a. Islam lam hriat dan chuan Ismaela zawk a ni ve thung. Zirmi ṭhenkhat chuan Juda te khan Isaka thlah kal zel chhui mawihnai zawkna turin Ismaela aiah Isaka zawkin an thlak niin an chhui ve bawk a!

Zawlnei Muhammad hi Ismaela thlah a chhut a ni. Ismaela chu Abramaha (Ibrahim in Arabic) fa a nih kan hriat kha! (more…)

Transparency in governance (Rorelna langtlang kan tih thin chu!)

Sunday, April 21st, 2013

Department of Personnel and Training (DoPT) in guidelines a chhuah ah chuan Public Private Partnership (PPP) Model kalpui zawng te public authorities ten inremna thuthlung, thawhpui tur thlan dan engkim a detail in mipui hmuh theih/ website ah phochhuak turin a ti ta (voluntarily).

(Thuhma: He mi in a nghawng chu tun a Mizoram a political parties te inchirhthehna ber, Health Care Scheme a ni emaw, Call Center chungchang a ni emaw, e-governance chungchang a ni emaw ldt. mipui ten zawh chawp ngai lo in a nihna dik tak full disclosure website/ internet ah an dah a nih chuan dawt puarpawleng a awm lo ang a. Thudik mipuiten kan hre zung zung tawh mai dawn ani. Kan ram hruaitu te hian an implement ngam ang em?)
(more…)

Thingtlang Naupang Remhria

Saturday, April 20th, 2013

Kekawrbul mawng pawp
Thingtlang mipa naupang harh rual kan nih avangin kekawrbul kan ha nasa a, hak thlak erawh kan nei tam lem lo. Chu a chhapah, thingkung thap tak taka atanga kan mawng tawlh thlak zauh zauh vang te; phelsep (mau phel) chunga chuanga, awih tlanah tawlhphihrit kan tawlh thin avang te a niang chu, kekawrbul mawng khan min phatsan hun a nei fova. Kan mawngtam a hriam vang pawh ni bik miah lo vin, mawngtam pohna zawn erawh a pawp awlsam hle.

Hetianga kekawrbul mawng a pawp pawh hian, mipa naupang zahna chang la hre lem lo kan nih avangin kan pawisa lem lo. Amarawhchu, mikhual an awm chang emaw, nula hmeltha deuh hmuh chang chuan, chhing takin kan chawi chho mai a; mawngtam lang lovin, kekawr mawng pawpin kan ngum a khuh daih loh vek leh kawr fual deuh hak bawk si chuan, zahna-kawn ata kan him thin.

Adama suit
Khawlaiah eng eng emaw tiin thianzaho kan ding khawm taih a. Inrin hman hma hauhin rualu zawkte’n kan hnug lam atangin kan kekawrbul min pawh thlaksak thut mai kha chuan, hrilh a hai duh thin teh e. Haw dawng ngawt ila, an thinrim kan hlau bawk si. Tum loh deuhin kan chhungkuain kan ding kawh leh tau thin. Zak tak si, a rang thei ang bera kekawrbul chawi chhoh kha kan himna

(more…)

Hlawhchham hi Hlawhtlinna {Failure is Success}

Wednesday, April 17th, 2013

1. J.K. Rowling – Novelist (Harry Potter) 
Harry Potter thawnthu ziaktu Joanne “Jo” J.K. Rowling hi tunhma chuan waitress hna thawk țhin a ni. A lehkhabu hi Publishers 10 chuang ten an hnawl sak hnu-in, a kal tawpna-a an CEO fanu kum 8 mi chuan a pa a ngen tlat avangin an chhuahsak hrâm a. Khawvela thawnthu ziak hralh tam ber (best-selling book series in history) a lo ni a, Kum 5 chhung lekin, Multi-Millionaire a nih phah! Kum 2008 ah khan United Kingdom-a hmeichhe hausa-ber 12-na a ni phak hial!

2. Ludwig Van Beethoven – Composer & Pianist
A violin tum thiam lo lutuk chu a Zirtirtu chuan beidawnthlâk a ti lutuk a, “Music lam leh hlaphuah kawnga beisei-bo a ni” a ti tawp. Chutih nâk alaiin, Beethoven chuan a ri hriatna a hloh zel a, a beng a ngawng hlen ta hial! Mahse, a kut-chhuak zinga ropui ber 4 te chu a Beng a ngawn hlen (completely deaf) hnu-a a siam (composed) an ni tlat!

3. Colonel Harland Sanders – Founder of KFC
Sanders chuan Kum 65 mi a nih-in a “Chicken Recipe, Kentucky Fried Chicken” siam hralh turin hmun hrang hrang 1000 chuangah a kal a, a hlawhchham. Kum engemaw zat a vahvaih-pui hnu, kum 75 mi a nih-in, a company din “Kentucky Fried Chicken” chu Dollar million 15-in an lei sak a, ram 120 ah dawr 18,000 chuang a nei tawh!

(more…)

Thusawi mite fimkhur zawk na’n

Saturday, April 13th, 2013

Thusawi thiam takin thu an sawi hi chuan a ngaihnawm a, an thusawi mil zet maia tehkhin thu an han hman ngat phei hi chuan an thusawi te hi a chiang lehzual thin. Chutih laiin kan thusawi tichiang tura milar chungchang kan sawi thinte hi finfiah hmasak awm lova khawi emaw atanga kan hriat kan sawichhuah mai hi chuan thu diklo hi kan lo thutak sawi ve chiam thei hi a lo ni a. Kan lo hriat ve atan chutianga kan sawi uar tak thudik chanve leh diklo muhlum thenkhat lo tarlang ila.

1. Khawvela hmelthat lara lar Marilyn Monroe (1926 – 1962) kha a thih hma deuh khan Billy Graham nen inhmu in Billy Graham-a’n Pathian thu hrilh a tum a, Marilyn Monroe chuan duh lovin “In Pathian chanchin hi ka hre peih love”, tiin a chhang a. A hnu lawkah a thi zui ta niin an sawi thin. Hei hi thu belhchian dawl lo a ni a, Billy Graham Evangelistic Association ngeiin Marilyn Monroe leh Billy Graham te hian hetianga inkawmna hun hi an neih loh thu an lo sawi tawh a ni.
(more…)

Think globally, act locally!

Wednesday, April 10th, 2013

Holland Border
A chunga thlalak hi Belgium ram leh Netherland (Holland) in ri na (border) a ni a. Cafe (thingpuidawr) awmna lam zawk hi Dutch province North Brabant khaw pakhat Baarle-Nassau a ni a. Lehlam pang hi Belgium a Antwerp Province a khua Baarle-Hertog a ni thung a. Thlalak a kan hmuh ang hian border vengtu kulh leh ralthuam keng pawh an awm lem lo a. A him em em tho nia!

An ram ri hi a chian loh em avangin in leh restaurant thenkhat phei chu a lai ah ramri hi a kal tlang a. Belgian leh Dutch law a in an loh avangin harsatna te nau erawh a thleng ve neuh neuh thin. Dutch lamin restaurant khar hma an tih leh dawrtu te lam in dawr thutna an thlak mai a. Dutch lam in halmawi neuh neuh an sitrik deuh avangin Belgian side lamah an va lei mai bawk a. Hei bak a border tha a awm dawn em ni? Ke lehlam Belgium, leh lam Netherlands ah :)

Hei hi international Border a ni a. Mizoram ah chuan thenawm te nen a kan border pawh kan ching fel hlei thei lo a, kan in hung pawn siak thul, public land/ road kan encroach thul…. khawvel thlir chhungin kan ram zimte hi i ngaihtuah ve thin ang u!