Archive for the ‘Mizo Society & Culture’ Category

Hnung Lama ZU Barh

Friday, September 3rd, 2010

Hmanni chu wedding anniversary lawmnaah ka kal ve a, an 25th anniversary a ni lehnghal. Chaw ei dawn khan a changtupa ber khan min ti nau bawk a, min rawn hrilh ru sar sar a, a special room lamah min hruai phei ta a. Ka va lut chu leh min shock chiang ngei mai! Pa un tak tak rual hian a senchi (a tha chi ngat!) an lo dawm a, an lo titi laih laih mai a. An zinga pakhat chuan min lo ko vat a, ka pa hre tu em em mai a lo ni lehnghal a, kan inkawm ta bawrh bawrh a. Kar tluanin hna kan thawk tawh a, weekend te a ni bawk a, sawm hran pawh ka ngai lo, min lo thlit sak chu ka han dawm ve nghal mai a.

Mak ka tih lai tak zawk chu chung lo tawm ho zinga a naupang ber pawh kum 58 mi a ni a, a upa ber chu kum 83 a ni bawk a, an awmna veng theuha mi zahkai tak tak an ni hlawm bawk nia (an hming chu sawi ila hre mual mual chu in awm ang mawle!). Mahse ka lakah chuan a tu a mah chu an inthlahrung lem hlei lo. Rei vak lo ka awm hnu chuan an zinga 3 lai chuan chaw ei an duh thu an sawi a, an hmanhmawh deuh nachhan pawh inkhawm an duh vang a lo ni. Pakhat chuan ka bulah “inkhawm kan ngai si a, a rim nam lo deuh tura in tlem a ngai, kan ei san mai ang che u” a la rawn ti ta deuh deuh.

(more…)

The Lushai Brigade (Without Lushai!)

Thursday, September 2nd, 2010

THU HMA : British-in min thutchilh hnua Mizo Sipai tang hmasa ber chu Pu Bawihchhunga Pachuau kha a ni a. 1901-a lut a ni. Gurkhali hlang karah, hnamchhia leh tha inthliarna karah 1930 khan Jemadar hial a lo kai a ni.  Hetih hun laia Bawrhsap chu E.G.G Helme, I.C.S a ni a. Mizo tlangvalin officer (NCO) an han luah ve tur hi Gurkhali ho hian an er hle mai a, an Subedar Major hovin Bawrhsap hmaah chuan an kal ta a. “Mizo Ui sa ei chu chibai kan buk thei lovang” tiin.

Bawrhsap chuan Pu Kevichusa Angami, Asst. Superintendent (Pi Germanthangi pasal, Naga) hnenah a tir ta a. Pu Kevi-a hmaah chuan khawng fahranin an zuk salute ta a, ani lah chuan a ngaihna a lo hre lo hle mai a, Bawrhsap hnenah bawk a tir kir leh a. Helme Sap chuan “Naga Ui sa ei pawh ihe lovin chibai in buk thei si a, Mizo Ui sa ei chibai buk a theih lohna bik tur ka hre lo” a lo tih san ta a ni tih Pu Rokunga Chongthu (L) IPS khan a sawi.

Pu Bawihchhunga Pachuau hi 1933 khan a pension-in a kal a, amah dawt a Assam Riffles-a  lut te hi 1914-ah daih a ni a, a chhang khat hle a ni. Pu Pachhunga Chongthu chuan 1938-ah Jemadar a lo kai ve leh a, a kum leh mai 1939-ah Subedar a kai leh nghal a, Mizo fa Subedar kai hmasaber a lo ni leh ta bawk. Kum 1933-ah Mizo sipai thenkhatte avangin Major Shakespear-an Mizote chu discipline nei lo lutuk leh sipai a tang tlak lo khawp hiala sawiin IGP, Shillongah lehkha a thawn a.

(more…)

Kan pi leh pu te kha an ‘phakar’ ka ti..

Thursday, September 2nd, 2010

Tun   hnu   a   ka   han   chhut   vel   mai   mai   hian,   kan   pi  leh   pu   te   kha   ‘phakar’   riauna   an   nei   tlat  in   ka  hria.  In  lo  chhut   ve  thin  emaw,   ka  hre  lo  a.

1. Chaw kang ei chu vangvat in a zuk duh. (tunhma kha chuan lo a buh thar, vaibuh pawlh miah lo, buh tui tak kha ei a ni thin a. Chawkang, ut chhe lutuk ni si lo, te kha chu tui tak a ni ringawt. Naupang ei ve phal lo in, anmahniin an ei tan tan thin )

2. Ar-thial/ar-ngum ei chu phunchiarna. (ar-thial/ar-ngum pawh anmahniin an ei hmak hmak mai )

3. Sakhi thangawk ruk chu sakeiin a seh duh. (hei hi chu insawithaihna tawngkam a ni awm e)

Han sawi zel ka tum lai in ka bo deuh tak duak chu a. Rawn thawhbelh tur in nei ngei in ka ring.

Tu nge Mizo chu…

Thursday, September 2nd, 2010

Thuhma…

Vawi tam tak sawi a ni tawh a, mi ziah chhiar tur lah a tam tawh. Inhnialna leh in hauhna a thlen a, thu ziak hmanga indona pawh a chawkchhuak zing ta hle mai! Mahse, sawi sawi hnuah pawh a then te hi chu kan fiah duh loh lui niin a lang. Engpawh ni se, he thu ziak hian a chhiar tute ah “Mizo” a chianna tak tak min neih tir se ka ti hle a ni.

Khiangte hnam ka ni a, Mizo ka ni. Kan chhungkua in kan hriatphak chin kan thlahtute chhuan tam fe ata tawh Mizoram a piang leh seilian, Mizoram chhul chhuak kan ni a. A lui ruam thuk tak tak leh tlang sang tak tak te hi mahni ta anga lo chei bawl a, thing leh mau leh nungchate pawh duat taka enkawl a, a ramin a pekchhuah eitur chi hrang hrang hmanga lo inhnangfak thin kan ni.

Pipute ata tawh Mizo nisa a piang ka nih avangin ka Mizo nihna hi thlanah ka la liampui dawn a. Ka duh emaw duh lo emaw, Mizo ka ni a, ka thisen zungzam a bet tel tlat tawh anih avangin ka thlak danglam thei tawh lo. Chuvang chuan Mizo ka nihna hi lawm takin ka pawm a, ka pawm sathliah mai a ni lo, ka chhuang in, ka chapo pui em em zawk a ni. American hoin American an nih an inchhuan tluk zet a nasa in Mizo ka ni hi ka inchhuang a, ka zahpui ngai hek lo.

(more…)

YMA Sub.Hqrs Conference nei mêk

Wednesday, September 1st, 2010

YMA Champhai Sub-Headquarters Conference Vawi 2-na chu Thawhlehni Zan (Ni Zan) atang Khawbung ‘S’-ah neih tan a ni. Chawhma Palai Rorel inkhawm niin chawhnu lamah Pi Pu Sulhhnu tlawh-na hun hman a ni dawn. Khawbung leh a chhehvela Pi Pu sulhnu leh Mizo Hlakungpui Mual Khawmpui Palaite’n an tlawh kual ang.
Agenda:
1.Sub-Hqrs. YMA Champhai Conference hun hi mumal taka bithliah ni rawh se.(SEC)
2.CYMA Football Competition buatsaih hi zangkhai zawka hman anih theih nan Sub-Hqrs. YMA-ah Qualifying round neih ni rawh se.(SEC)
3.Sorkar hmalakna hrang hrangte Sub-Hqrs./Group YMA in enpui rawh se.(SEC)
4.Mimal leh Branch YMA atanga Voluntary Blood Donation pethate hnenah Chawimawina hlan ni rawh se.(SEC)
5.Hruaitu hlun Chawimawina Certificate hi mawihnai zawka siam ni rawh se.(Khawzawl Group YMA)
6. Hruitu hlun chawimawina Certificate hlan hun hi siam that ni rawh se (Kawlkulh Group YMA)

(more…)

Nulate u, in khawvel a ni e!

Wednesday, September 1st, 2010

Hmeichhia leh chakaiin sakhua an nei lo tih te, hmeichhe finin tuikhur ral a kai lo tih te, hmeichhia leh pal chhia chu thlak theih ti tein kan thlahtute khan an lo sawi thin a. Hmeichhe tan chuan huatthlala tur deuh chu a ni tak naa, mahse,an nundan han en rawh kha chuan hmeichhiate kha an pawimawh hle thung a ni. Hmeichhiate khawtlang tan an pawimawhna in thlir ho dawn teh ang.

Pathianin mihringte hi inthlahpunga,khawvel luahkhat turin thu min pe a, chumi tihhlawhtling tur chuan hmeichhiate hi an pawimawh em em a ni. Kei ngei pawh nu chhul atanga lo keu in hnute tuia chawmlen ka ni si a.

Kan Mizo nunhluiah kir daih teh ang u. Hmanlai kan pi leh pute hunlaia nulate kha khawtlang tan an pawimawh em em a. Pasaltha an ngaisanga, tlangval tinreng khan nula lama tlaknat an duh avangin pasaltha nih tumin theihtawp an chhuah a. Kha an theihna zawng zawng khawtlang tana an hman khan nula lamah an tla na a, chumai ni lovin nulain an ngaihsan zawng a dik avangin khawtlang inrelbawlna pawh a tha em em a ni.

Hun a lo kal zela, sipai ngaihsanna lamah kan nulaten thahnem an ngai leh ta a. Khatih hunlai na na na kha chuan sipai tan chuan nula rim kha a nuam awm thin mang e. An thuam famkim inbel chung ngeia an han rim kha chuan khawtual tlangval naran tan chu beisei tur a chaurau ve ngawtin ka ring. Sipai boot nen kailawn an han rah rik rap rap kha chuan nula tan khan kha baka ngahhlelhawm a awm tawh dawn mi? – India sorkar duhlai a rawn leng dawn tlat.
(more…)

Mizo hnahthlak kan ni lo

Tuesday, August 31st, 2010

Mizoram chhungah hian tute hi nge Mizo hnam kan tih te hi? Mizo chu enge ni? Mizo tih hi hnam leh thlahtu te hming a ni lova, kan chenna ram hming a ni mai chauh zawk tih kan hriat thar a pawi mah hle a ni Mi tinte hian Mizo han tih hian Duhlian tawng hmang tute hi Mizo hnam bik ah kan ngai deuh thin a, heng tawng hmang tu te hian an inti Mizo deuh bik ni te pawh in a lang a ni.Sawi tak ang khan Mizo tih chu Tlang Mipuite tihna mai a ni a, hetianga tlang mipuite hnahthlak khat a kan in chhiar vek dawn a nih chuan khawvelah hian kan va tam awm ve. Hetiang a Zohnahthlak zawnga kan kal chuan Khawvelah hian Mizo hnahthlak kan tam ber mai lovang maw?

Hnahthlak zawnga hnam hi kan thuai khawm dan a nih chuan Phai mipui hnahthlak te Tuipui kam a awm hnahthlakte etc kan thliar vek a ngai dawn niin a lang tlat mai. Keini tun a mizoram chhunga chengte hi Mizohnahthlak Unau vek kan nihna reng ka hre lo tlat mai,Hnam hrang leh tang hrang hrang nei vek kan ni. A englaiah hian nge heng Lushai, Lakher Hmar,Pawih etc. te hi Unau kan nihna leh thlah khat kan nihna lai awm? Kan Nu leh Pa Adam a leh evi te hun a tanga chhut chuan thlah khat chu kan ni ngei mai.

(more…)

Mizo Tlawmngaihna

Sunday, August 29th, 2010

Hmanni chu kan khaw bulah PHE dept. lam motor a accident a. Tlangval leh pa tlawmngai thei thei,a hnukchhuak tur a kal tur tih YMA Information mike atangin an rawn puang a. Keipawh ka sikul bang engmah in ei puar hman loin ka tlan liam ve nghal a. Amaherawhchu rin aiin hnuhchhuah a har ta phian mai a. Mipa 50 bawr velin hahthikula kan beih hnu in zan dar 10 velah kan hnukchhuak thei ta hram a. Hemi zan hian zozial leh kuhva hring a hlu vet vet hle mai. Kei lah chuan engmah pai na chang pawh ka lo hre lo. Mi ta dil reng rengin hun ka hmang a.

Thiante lah chuan an neilo chung chung phal takin min la pe zui. Kei a lah chu tamchhawlin in ka thleng zui. Hemi zan atang hian ‘MIZO TLAWMNGAIHNA’ dik tak chu ka hmu chiang hle.kan mizo tlawmngaihna diktak vawngnung turin tan ila theuh ang u..

Vanapa hrechiang kan awm em ?

Sunday, August 29th, 2010

Vawiin chu “in nu hi a nu lamah Vanapa thlah ani a. Hei Aizawla Vanapa thlah te kan in zawng khawm meka” tiin inleng kan neih nawlh chu le :!: Vanapa hi pasaltha ani a zaidam hle tih bak hi ka hre thui lo hle. Internet velah te kan dap chawp nghala, ka hmuh chhun chu ka han bel kai nghala.

Pasaltha Vanapa Tawngkam

Mizo Pasaltha hmingthang Vanapa hi Mizoten kan chhuangin kan ngaisang em em a. A huaisenna leh tlawmngaihna piahlamah hian khawvel miropui dangte ang bawkin a ni pawh hian tawngkam ropui tak tak a chher chhuakin a lo tawngchhuak tawh thin a. Chung a tawngkam thenkhatte chu i han thlir ho teh ang u. Hmanlai chuan in do reng reng thin an ni a, rawlralin an che bawk thin a. Feh kal tla fal deuh chu hmeichhia pawh nise an thah loh vek pawhin sal atan an man thin a.

Thlawhhma hla ber neitu tan chuan a ralmuang lo va, chu bakah buh seng hunin a kawng a thui bika, hei ringawt pawh hi khaw lian deuhah chuan huphurhawm tham a tling a ni. Chutiang bawkin vengtawp bera in chu zanah a ral muang lo em em a, Sapui (Sakei etc) a hlauhawm a. Tin engtik lai pawhin ral lo kal thut sela insaseng ve hman lova tawng hmasa ber tur an ni a, a ral muang duh lo khawp ang, tunlai ang hian electric te an lo nei ve si lo.

(more…)

Tawng upa a dik hlel ami ?

Thursday, August 26th, 2010

Ni 29.5.2010 khan Kanghmun ( Mamit District ) khua ka tlawh a, atuk zing ah tho hmain, khua chuan turin Kanghmun khaw chhim lam Middle School tlang ah chuan thiante nen kan chho va, hetih lai hian, Kanghmun khaw chung ngaw thatak mai ah chuan, mau tam avanga, awm thin, thangnang an puang mek a mi tamtakin thangnangte hi an khawng mek bawk a, chutia kan ti ti bawrh bawrh lai chuan, thian thenkhat ten,tawng upa “ Rotekawla Sepa ang mai ” tih ihre tawh ngai em tiin min zawt a, ka hriat thu leh kan naupan laipawhin zirlai ah kan zir thin thuin ka chhang a.

Chutah thianpa chuan, Kanghmun atanga chhuak hi a nia lawm tiin, Mahse sepa nilovin, se nu zawk anih thu min hrilh mauh mai a, Rotekawla thlan lungphun pawh a awmthu min hrilh a, min hrilh hnu chuan chu lam ringawt ah chuan ka rilru awmin, a en turin Middle School tlang atang chuan Mission veng kawn ah kan chhuk thla a, kawng sirah chuan Rotekawla lungphun chu huan hung chhungah chuan alo ding vang mai a, patek in alo bawm deuh avangin chhiar theih turin lungno in kan nawt fai thuak thuak a.
(more…)