Archive for the ‘Health’ Category

Pi leh pute damdawi hman ṭhin, US lamah an hmang!

Saturday, May 25th, 2013

Hria in awm nual thovin ring mah ila, la hrelo ten nakinah engtikah emaw hman ṭangkai theih hun kan la neih takin ka thil hriat pakhat kan sawi ang e!

Kan pi leh pute khan pumna damdawi atan khan meihawl ei kha an lo inchawh ṭhin a ni a. Tunah hian emergency medic ho hian US lamah chuan ambulance tinah an keng vek mai alo ni a, “Kan pi leh pute kha an lo fing ve hle mai,” tih chu ngaihtuah chhuah loh chi pawh ani lo ve.

Meihawl tih dip kha tui nen hnang thliakin chawhpawlh a ni a, chumi chu tur ei (poisioning by mouth) te pek/ei tir ṭhin an ni. Chutiang a an pek meihawl chu “Activated charcoal” tih a ni. Activated charcoal hi meihawl pangai (thing chang hawl) kha gas alh hmangin an ti thawrawng leh a ni a. Mizoram a kan neih angah chuan meihawl duap, thawrawng chi deuh (Thing chhe chi deuh meihawl) a ṭhat zual ka ring ve ngawt.. A thawrawng an duhna chhan pawh, a pores (kaw chek chek) ah toxin a bei hnem theih zawk vang a ni.
(more…)

UN urges people to eat insects to fight world hunger

Tuesday, May 14th, 2013

Mizo tawngin ka let buai vel peih ta lo mai. Website lamah pawh comment a tam khawp mai.

Eating more insects could help fight world hunger, according to a new UN report. The report by the UN Food and Agriculture Organization says that eating insects could help boost nutrition and reduce pollution. It notes than over 2 billion people worldwide already supplement their diet with insects. However it admits that “consumer disgust” remains a large barrier in many Western countries.

chaw

(more…)

Health Insurance Mizoram ah

Monday, April 1st, 2013

Mizoram (Aizawl ani mai a) ah sawrkar hnathawk nilo, eiruk tur nei velo, Civil Hospital a Doctor hmelhriat nei ve lo, minister leh officer hmelhriat sawipuitu tur nei ve lo, mahni thawhchhuah tak meuh meuh a nung te tan hian eng health insurance plan hi nge tha ang le chhungkaw tan? Mizoram healthcare scheme (mipui te tana helath insurance kha) MNF Minister Tlanghmingthanga leh a fa Liandingpuii (zaithiam) hovin a a interest uma an hminga anlo dah ruk lah kha Congress in a titawp tawh bawk si em kha?

Damthat lai hi chuan mahni a self-insure (damloh palh a mahni pawisa a in enkawl mai huam) hi a tlawm bera, mahse damloh palh leh natna khirh tak vei thut thei leh accident tawk thei kan ni hlawm si a. Private insurance hrang hrang en kual hian Mizoram ah hospital network an nei mang hlawm lo a, sawrkar insurance company ho LIC, Oriental, Assurance etc etc ho lah hi insurance claim dawn apiang a thamna pek ngai ziah hlawm bawk si. Engtinge Misual ho hi in in insure hlawm le?

DRUGS ADDICT PAWIZIA CHU – Afaka

Thursday, March 28th, 2013

Thuhma : Tunlai hian Ruihhlo ngawlvei kawlaiah hmuh tur an tam leh ta khawp mai a, midangte pawh zah zo lovin khawlaiah Denrite an hip a, Zu an in bawk a, thenkhatin min inchiu khum ngawng ngawng bawk a, engtin nge kan tih tak ang? Tan kan lak ava ngai tak em.

Enkawl thiam an har a, enkawl loh tawp chi lah an ni bawk si lo, N.G.O. te leh Kohhran hrang hrang pawh hian, heng mi te’n nun kawng dik an zawh ve theih nan theih tawp kan chhuah ve tak zet a, kan duh ang chuan hma kan sawn chak hlei thei lo a ni. A enkawl dan kawng kan hriat dan in ang lo tak tak chu kan hmang kim ve ta khawp mai a, tha chhuak ta sawi tur pawh an awm nual ngei ang, duh thu erawh a sam tak tak thei lova, indem ngawt theih pawh a ni lo, enkawl thiam an har tak zet a ni e.

Hriat ve mai mai atan : International-ah hian Drugs hi chi hrang hrangah an then a, Central Nervous system-a a thawh dan atangin an then hrang a, eng Substance pawh kan taksaa kan lakluha kan awmphung a danglam dan a zirin an then a ni.

International-ah hian Alcohol hi Drugs-a pawm a ni a, Mizoramah erawh Zu leh Drugs chu kan then hrang daih thung niin a lang. Ruihhlo hi miin a lo Addict chuan a thluak a khawih a, a rilru 75% a nghawng a, 25% chauhin a taksa a nghawng thung. Doctor hnena inentir dawn paw’n rilru lam Doctor chan an ni a. Taksa a nghawng aimah chuan rilru lam a nghawng hi a pawi ber lai chu a ni.

Ruihhlo ngai 70% hi hnathawh mumal nei lo an ni a, miin hnathawh mumal tak an neih loh chuan Addict-na chance a sang a ni. 70% bawk hi chhungte belh tur nei an ni a, a bak chu chhungte belh tur mumal nei lo an ni thung.
Drugs Addict pawizia mai chu : An mahni maiin an tuar lova, an chhungkua leh khawtlangin kan tuar a ni. Engtiang takin nge kan tuar, a mihringa zir a ni teh meuh mai a, tunah chuan a tlangpuiin kan kaikhawm ang.

Chhungkua-ah (more…)

Thinlung hmangaihna mamawh!

Friday, March 8th, 2013

“HIV positive a ni tih a zep ngai lo a, zep ṭul a ti hek lo. Amah ang bawka HIV positive te tana thawk turin a inpe a, a hun tam zawk chu midangte ṭanpuinan a hmang ṭhin. “Tunah hian positive leh positive loh chungchangah Pathianin duh min thlantir leh ta se, ka inngaihtuah viau tawh maithei a ni,” ti hialin a sawi.”—TK-a Hnamte

Amah Lalchhuanzuali hi tunah chuan Mizoram a HIV positive-te tan ṭhahnemngai takin, social worker angin a thawk mek awm e. Nikum lam khan Washington D.C.-ah hetiang HIV lampang chungchang a khawvel ram hrang hrang inhmuhkhawmnaah khan, India aiawhin Dr.Ronald Lalthanmawia nen anlo kal nghe nghe a ni. Chuta a thusawinaah chuan Mizo a nihna chhuang takin, Kawrchei, Puanchei leh Vakiria a inthuamin thu a sawi nghe nghe a ni.

HIV paite (HIV positive) te kan thinhrik ṭhin fo mai hi a pawi khawp mai. A nihna takah chuan, natna kaichhawn theihah hian HIV tluk a kaichhawn harsa hi a vang ngawt zawk awm e. Hepatitis ho hi kaichhawn an awlin an hlauhawm zawkna a tam fo maithei. Entirnan, Hepatitis B angte hi, an thisen emaw kha khawiah emaw kai ta se, ni tam tak a ral hnu pawhin a hrik ala dam a, ala kaichhawn theih fo mai. HIV chu pawn boruakah a dam thei der lo thung!

(more…)

Enkawl hlawh lo, vantlang zun in

Saturday, February 9th, 2013

2013, January thla tir a ni a. Masi leh kumthar lawm pawh a zo ta. Mitinte mahni hnaah theuh kan bur leh a ngai ta si a. Keipawh Airport road lam panin ka in khalh thla tan leh mek e.

Ka tum ram hi suangtuahna a kal fuh deuh tum chuan darkar khat vel tlan a ni a. Mahse Kohhran, NGO leh Politik inkungkaih dan vel ngaihtuah chunga tlan chuan minute 15 vel belh a tul thin. Tuna ka tlan mekna NH- 54, Mizorama kan kawngpui neih that ber zingah hian truck lian ketaminu, Sumo(maxi cab) leh Sairang balu phur 407 tipper, airport atanga rawn thleng hlim private car leh taxi, zu phur taxi leh local drinker two wheeler te nen kan inpel thla leh suau suau dawn tih ka hria. Kan vei leh ngaihtuah zawng a inchen loh ang bawkin, kan thil tih thinte pawh hi a inang lo nuaih mai a nih hi maw!

KAWTCHHUAH, RV & PHUNCHAWNG: Aizawl kawtchhuah pakhat Airport kawngah hian Mizoram ziarang lanna tam tak hmuh theihin a awm ve a sin. Chenna in bula vawk vulh, kawngsira ran talh leh puan pho, khap rem theih loh zu leh zu zawrh te hi a rim chauh pawh ni lovin, engtik lai pawha hmuh theih a, pholanin a awm a sin. He hmun hian hnamdangte mithmuha thlanlung hnawih var mai kan nih zia chauh pholangtu ni lovin, kan sorkar chak tak zahna kawna dintir mektu pawh a ni tel bawk a sin.

(more…)

Na chi hrang hrang te

Wednesday, February 6th, 2013

1. Na tur ut ut hi Lu naah te leh kut hmawr septic-ah te a awm duh a, hei hi thisen dawt lo vung avang a ni duh hle.

2. Na vung vung emaw Na ngut ngut hi Sciatica te leh kawng Na-ah a awm duh a, hengte hi hriatna thazam neka a awm vang a ni thin.

3. Pum Na herh tawng tawng hi ril inherh vang a ni a, tha inpawtah pawh a awm bawk.

4. Kal na leh mit na hi an awmna zawnah na vung vung angin a lang thei a, tin, na zawk zawk angin a lang thei bawk.

5. Lung thalo chu awm veilam a na zawk zawk emaw, nghawngah leh ban leh lam leh lam na angin a lang thei bawk.

6. Pumpui ulcer Na chu thin zawnah na vung vung angin a lang chhuak thin a, tin, hnungzang dar inkara Na angin a lang thei bawk.

Miin Na rei tak a neih chuan a rilru leh a nun a khawih thei a, hlim lohna leh thinchhiatna a thlen thei a ni. Tin, mut that theih lohna leh taksa rihna a hloh thei bawk.

Thu lakna : Natna Lar Zual Enkawl Dan Leh Inven Dante By R. Zasiama

Khuh damdawi overdose

Tuesday, January 15th, 2013

By Dr Jeremy V Pachuau (a phalna nen thlap)

Mitam zawk chuan tukin Vanglaini ah kan lo chhiar hlawm in ka ring. Khuh damdawi overdose chungchang a front page ah an rawn ziah mai bakah kan Health Minister hialin damdawi zuartute fimkhur turin a chah hial a nih kha….Nia hemi chungchang hi kan hriat chian lehzual a tha a ka hriat avangin tlem kan tarlang ve ang e….

Tun hnai, thla 2 thum vela ka experience leh case history Casualty ka duty lai a ka lo hmuh te han tarlang ve phawt ila…

1) Dec.23.2012 ni khan tlai 2:30 PM vel hian tlangval kum 32 mi vel hmanhmawh takin unconcious in Casualty ah an rawn zawn lutut a, Theih anga rangin ka zuk en nghal a, kan en chuan a lo thi fel der tawh a, a hmui leh a kut hmawr te a duk vek tawh…A thian te kan zawh chuan drugs chu a ti ve zeuh2 thin a ni awm e, tin zu / zawlaidi hi a in thin bawk tih min hrilh..An sawi dan chuan “chhunah Zawlaidi tlem kan in a, kan mu zal lawk a ti a, darkar 2 hnu ah, kan han kaitho dawn a a tho thei ta lo a, kan rawn hruai ta a ni” an ti…A zia lo hle mai, Casualty register ah chuan “BROUGHT DEAD” tih in kan enter ta ringawt a ni…

2) Dec.27.2012 zan dar 7 velah nula kum 23 mi, unconcious in an rawn hruai leh a, rang taka kan check chuan, a natna lan danah No.4 Overdose nen a in ang chiah a, a mit naute chu pin hmawr bawk tiah lek ( Pin point pupils ) tiah lek a nia, deeply unconcious in a awm bawk, No.4 thahna damdawi Inj Naloxone 400mg 2 amp in kan han chiu a, Oxygen te pe in, darkar chanve hnu vel chuan a rawn harh tha ve leh mai.. A chhungte kan zawh chuan drugs a tih ngai loh thu min hrilh a, tlai chaw erawh a thiante nen an ei ho thu min hrilh, tin kei pawn a tih ka ring lo….ka lo ngaihdan ah chuan a thian te nen an in kawm vel na ah misual tu in emaw a cold drinks in turah drugs a pawlh a nih ka ring a, a chhung te pawh fimkhur turin kan in chah zui…chuan dam tak chuan Pathian zarah kan in thlah ta a…

(more…)

MIZORAM HEALTHCARE 2013 – MAMAWH TAN NGAIHVEN ILA

Tuesday, December 11th, 2012

HC 2013

(Admin ten min lo hrethiam se, a chhan chu hre chiang lo kan tam vang leh, detail zawka tarlan kan duh vang a ni)

THIL THAR: (more…)

ZU INDAN THIAM

Saturday, December 1st, 2012

Source: www.huffingtonpost.com/……
Alcohol causes nearly 4 percent of deaths worldwide, more than AIDS, tuberculosis or violence, the World Health Organization warned on Friday.

Approximately 2.5 million people die each year from alcohol related causes, the WHO said in its “Global Status Report on Alcohol and Health.”

“The harmful use of alcohol is especially fatal for younger age groups and alcohol is the world’s leading risk factor for death among males aged 15-59,” the report found.

Alcohol abuse kills some 75,000 Americans each year and shortens the lives of these people by an average of 30 years, a U.S. government study suggested Thursday.

Excessive alcohol consumption is the third leading cause of preventable death in the United States after tobacco use and poor eating and exercise habits

Zu indan hi ram changkang zawk ah poh an thiam bik vak lo a ang ka ti.  hehe…