mi(sual).com

CHUNG- Hei pawh hi vawkte bawk a biak nan an hmang leh a ni. An biak ber nia an hrian chu Ni engatanga malsawmna thlen tirtu leh ruah rawn sur tirtu niin, Mizo Sakhaw chanchin ziaktu dangte hian vawktea hman a ni an ti a, thingkhawn chungah a hmanrua atan thlanvawng thing tel ngeiin a in an sa thin a; ziaktu pakhat thungchuan arhluisen an hmang a ti ve thung tlat mai.

VAN SEN- Hetah hian chhum dum leh chhum senkarah khian malsawmtu awmin an ngai a ni ber a, chu chu an bia a , arpa-hluisen an hmang thin. Tuium hunna chung ditipah a sa serh chu an pe thin.

HNUAIPUI- Hei hi in hmun leh a velleh a hnuai lama lei thuahthip kara mi, lei thuah tina awm hnena malsawmna dilna a ni leh a. Lei hi thuah sawm thleng awmin an ring a, thuah tina mi malsawmtu awm kha an bia a ni. A biak nan hian vawkpui no nei tawh ngei an hmang thin a ni. Dawino chhuinaah chuan a tawp ber leh ahautak ber a mi. Vawk chu kawmchar thlang lam kil ban bulah kher an talh a, a serh zawng zawng leh a lu chu thûk takah phum bovin a sa chu ni thum chhunga ei zawh ngei tur a ni a, an ei zawh loh chuan paih hmiah mai tur a ni.

Heng Dawino chhuinaa an biakte bakah hian Khuangchawi thlenga an sakhaw kawngkal indawt chhova an biak thin Pathian chu han chhui chho leh ta ila, heng kan han tarlan turte an tih dante nen kan hriat theih ang angin hansawi diah diah ila.

SEDAWI CHHUN- Luseiin Sedawi chhun an hman hian sepa an talh a, chu chu in lama thangchhuahnatur sakhaw-kawngkal rahbi pathumna a ni a; hetah hian an setalh chu Khua pual ani a. Sa pual atan pawh vawkpa lian chu an talh leh tho a ni. Tichuan Sa leh Khua chu hetah hian an be kawp tihna a nih chu. Ralte lam pawhin Sedawi hi Khawzîm Pathian an biakna niin a pualin sial an talh a. Sa pualin vawk an talh ve bawk a ni. Tin, K. Zawla sawi danin Pawih hnam pawhin Sedawi hi anhmang ve leh bawk a ni. Chutiangin Hmar Thiak chi pawhinSedawi hi an hmang ve bawk a, anni tan chuan Thangchhuahna tura an sakhaw kawngkal rahbi pahnihna a ni.
(more…)

CHAWNTHAN-
Heng rahbi indawt an zawh chhoh hian a hmasa berah, ‘Chawnthan’ an ti a, an chawng phawt a ni. Heta an biak ber chu ‘Sa’ bawk kha a nih avangin vawkpa lian an talh leh a ni. An Pathian biak apianga an ran talh hi a sa serh an pe zel thin. Chawn leh lâm hi Ralte chi-a mi Mizo Rêngropui tak Lersia Chawngthu tihchhuah hmasak ber a ni a, heta tang hian Zo hnahthlak dangin la chhawngin an ching ve ta a ni. An chawn hma hian Chawnfâng an hmang hmasa a, chu chu Chawn hmahruai a ni. Lusei leh Ralte Chawn hman dan hi a tawi thei ang bera ziak a ni e.

VAWKRIAL HMAN-
Hei hi Pawih hovin chhungka3essssssssssssssssssssw bila sakhua an hman chhawng hnihna a ni. A sa hi an hnampuite bakah unauva an siam hnam dangte chauh ei turin an sawm a, hnam dangin an eipui thiang lo. Chu chu a ni ” Ar sa ei za” an lo tihthin chu ni. ” Ar sa ei za, unau kan ni e” an ti thin a ni. Lusei hovin”Dawisa kilza thei” an lo ti bawk a,’Ar sa ei za’ intiho chu chhiatni thatni-ah pawh an in phatsan tawh ngai lova, man leh mual an rel za a, an inei tawn a, chhungkhat bulhnai tak takah an insiam tawh a ni. Khawzing Pathian biakna zel a ni.

VAWKPA THAH-
Hei pawh hi Pawih chhungkua bikah chuan an sakhaw hman chhawng thumna niin, Luseiin vawkpa sutnghak an talh anga ‘Vawkpa thah’ an vuah chu a ni a, mi tinin an ei tling ngei an talh tura ni. Hetah hian anni Pawihho chuan Khawzîng bawk an bia a ni.

Amaherawhchu, a chunga kan sawite hi V. Lalchhawna ziak atanga lak a ni a, K. Zawla ziakah chuan Pawihho Chawn hman dan a dang leh daih ani tih a lang a. Eng pawh ni sela, Lusei rau rau pawh an tih dan a in ang lo zung ang bawkin Pawih pawh an chenna ram bik leh khua a dang angin an tih dan a in ang vek kherlovang tih chu a rin theih a ni.
(more…)

Zo pi leh pute hla hlui tak pakhatah chuan,
” A fam po po mual an liam, Thlanpial kawtah Rihlipui an dâwn hmasa, Pathian an chang”
an lo ti tawh a ni.

Sakhaw Lama Mi Pawimawhte-
Sakhaw thila an Pathian biakna bawlhlo vel khawih leh sawngbawltu mi pawimawh tak tak an awm ve a, heng ang mi pawimawh chi hi Lusei leh Ralte hnam ho hian an nei ngei a, chungte chu: Puithiam te, Sadawt te leh Tlahpawi te hi an ni. A then chuan Puithiam leh Sadawt an nei hrang chuang lova, Sadawt hi Puithiam tiin an lam ve tho a ni. Zohnahthlak hnam dangte zingah eng hnam hnamin nge nei kan sawi thei lova, Pawih hnam hi chuan an neilo niin a lang a, an lalte khan Puithiam/ Sadawt hna an thawk mai niin a hriat a ni.

PUITHIAM- Puithiam hi sawi tawh angin khaw ▶henkhatah Sadawt nen a hranin an nei ve ve a, khaw tam takah chuan Sadawt hian Puithiam hna nen a kawp vek thung a ni. Inthawina emaw, Pathian biakna emaw atana thil ▶ul leh pawimawh puangchhuaktua ni a, sakhaw thilah chuan chanvo sang ber chelhtu a ni.

SADÂWT- A hrana Puithiam dang awmlohna khuaah chuan Sadawt hi Puithiam chanvo leh mawhphurhna zawng zawng changtu a ni a, Tlahpawi a awm loh pawha Tlahpawi tih tur nena ti thei vektu a ni. A hming hi hetiang hian a awmzia han sawi ila. Luseiho chuan an Pathian zinga chi khat, ‘Sa’ an tih mai biakna tura vawk an talh reng reng dáwt(vit) hlumtu a ni a, ‘Sadâwt’ tia lam a lo ni ta a ni.

TLAHPAWI- Hei hi chawngchen zana tlah hrût hna thawktu a ni a, a tulna hmun apianga Sadawt hnungzuitu niin Sadawt a awmlohpawha a aiawh theihna hmun leh huna a aiawhtu ber a nibawk a, adinhmun hi sakhaw lam thilah chuan a pawimawh hle a ni.

In Lama Thangchhuahna Rahbite-
In lama thangchhuah hi a hautak hle a, thawk thei chhungkua nih angai hle a, chutiang ni tur pawhin hrisel leh hmuingil a ngai a ni. Buhleh bal bakah ran lama hmuingil a ngaiin taimak pawh a ngaih avangin mi nazawng tih theih ruala ni lova, an neihin a tlin lo thin a ni. Chuti anga in lama thangchhuah ni tur chuan heng a hnuaia sakhaw kawngkal rahbi indawt chhawngte hi zawm chhuah chhoh parh a tul a ni.

Tin, Zofate’n Sakhua an hmana an Pathian biakna ran reng reng hi ran hrisel tha leh ser awmlo, sawisel bo ngat lo chu an duh lova, Pawih hnam ngat phei chuana var a niha var hlang hlak; a dum a nih leh dum hlang hlak kher an duh thin a ni. A dum hlang chu ‘A dotla’ an ti a, hmun thimah chuan thil engmah kan hmu thei lova, chu ti ang chuan Pathian chu hmuh theih a ni lova, hmuh theihloh Pathian hnena hlan tur chu a dum hlang an duh thin.
(more…)

Zofate Pathian hriat dan hi ziaktu thenkhatte chuan chiang lo ruai angin an sawi na in, Kristianna hnuaia Zofaten Pathian an lo hriat dan aia a chian lohna em em awm chuang in a lang lo, Kristianna rilru atanga an thlir leh an teh mai avanga chianglo leh mumal lo angin an hria a. Zofate Kristian dan ai chuan a mumal thahle zawkin a hriat a ni. Kristianna chu Pathian zawn chawp ngailo leh lang chiang saah ruatin, Mizo pipu te Sakhua chu Pathian hriat chian loh avanga zawn chawp ngai angin lo ngai mah sela, Mizo pipute Pathian hriat danchu Kristianna atanga Pathian hriat dan ai chuan a chiangin a mumal tha hle zawkin a lang.

1. ZOFATE PATHIAN BIAKTE: Kristian zinga mi ril deuha an ngaihte chuan ” Sakhua chu mihringin Pathian a zawnna hi a ni a, Kristianna erawh chu Pathianin mihring a zawnna hi a ni e” tiin an sawi a ni awm e. Nimahsela chutiang aw-zawng a ni lova, ‘Sa’ chu mihring din famkimtu niin, ‘Khua’ chu khawtlang leh ram enkawl leh humhimtu niin, ‘Sa’ leh ‘Khua’ chu lam zawmin, ‘SAKHUA’ an lo ti ta a.’Sakhua’ chu thilsiam tinreng engkim mai chu a siamtu Pathiana innghahna famkim leh a siamtu Pathian nena pumkhat an nihna hi a ni.

THIH HNU THLARAU CHAN- Hmanlaia Zofate sakhaw chanchina chhungkuaa an sakhaw biak dan zawng zawng kha a kip a kawiin kan sawi vek dawn lova, a tlangpui zawr zawr chauh lo thlur ila. Mihringin thlarau kan neih hi an ring a, chu thlarau chu mi an thih hnuah kalna tur hmun hnih a awm a, pakhat chu ‘Mitthi Khua’ a ni a, pakhat leh chu ‘Pialral’ a ni.
(more…)